สารต้านอนุมูลอิสระ มีไว้ทำไมกันนะ

สารต้านอนุมูลอิสระ เชื่อว่าหลายๆ คนคงเคยได้ยินเกี่ยวกับเจ้าคำว่า สารต้านอนุมูลอิสระ กันมาบ้างใช่ไหมคะ อย่างเช่น ผลิตภัณฑ์นี้ มีสารต้านอิสระ ช่วยอย่างนั้น อย่างนี้ ดีต่อสุขภาพ อาจจะเคยได้ยินมาว่า เป็นส่วนผสมเครื่องสำอาง ครีมบำรุงผิว อาหารเสริม หรือแม้แต่อาหารต่างๆ ว่าด้วยประโยชน์ต่างๆ ที่ช่วยชะลอการเกิดริ้วรอย ลดการอักเสบ และประโยชน์ต่อสุขภาพในด้านอื่นๆ แต่มีใครเคยสงสารไหมว่า ต้านอนุมูลอิสระ แล้วมันต้านยังไง มีกระบวนการอย่างไร เราลองไปดูกันเลยดีกว่าค่ะ

อนุมูลอิสระ คืออะไร?
อนุมูลอิสระ หรือ ภาษาอังกฤษเรียกว่า Free Radicals หมายถึง โมเลกุล หรืออะตอมที่ไม่เสถียร เนื่องจากการขาด อิเล็กตรอน ที่อยู่รอบนอกสุดของอะตอม แต่อนุมูลอิสระนี้ จะมีช่วงชีวิตที่สั้นเพียงไม่กี่วินาที แต่มันสร้างความเสียหายได้ถึงระดับของ DNA เลยทีเดียว โดยมันจะเข้าไปแย่งจับอิเล็กตรอน ที่เซลล์ในร่างกายจำเป็นต้องใช้ ที่เรียกว่า ภาวะเครียดที่เกิดจากออกซิเดชัน (oxidative stress) ทำให้โมเลกุลของร่างกายไม่เสถียร เกิดความเสียหาย นำไปสู่การเกิดโรคและริ้วรอยบนร่างกาย และที่หน้ากลัว คือ อาจเกิดการกลายพันธุ์ จนกลายเป็นเซลล์มะเร็งได้ในภายหลัง เจ้าของผลิตภัณฑ์ทั้งหลายจึงมักนิยมทำผลิตภัณฑ์แล้วผสมสารต้านอนุมูลอิสระ จะต้องการสารต้านอนุมูลอิสระ ที่จะช่วยทำให้โมเลกุลที่ไม่เสถียรนี้มีความเป็นกลาง และช่วยปกป้องร่างกายจากการเสื่อมโทรมของเซลล์เหล่านี้

อนุมูลอิสระได้มาจากไหน?
โดยปกติแล้วร่างกายของเราจะมีการสร้างสารต้านอนุมูลอิสระอยู่แล้ว ซึ่งจะเกิดขึ้นในระหว่างกระบวนการเผาผลาญพลังงานตามปกติของร่างกาย แต่อาจไม่เพียงพอ หากไลฟ์สไตล์ ทำร้ายสุขภาพ ซึ่งอาจมีผลต่อการเสื่อมสลายของสารต้านอนุมูลอิสระ ทำให้มีผลิตภัณฑ์ที่ส่งเสริมการสร้างสารอนุมูลอิสระขึ้นภายในร่างกายเกิดขึ้นมากมาย

ปัจจัยที่อาจทำให้เกิดการสร้างอนุมูลอิสระ
• มลภาวะทางอากาศ

• การสูบบุหรี่

• เครื่องดื่มแอลกอฮอล์

• อาหารทอด

• การอักเสบ

• การฉายรังสี

• ยาและสารเคมีบางชนิด

• ไวรัสบางชนิด

อนุมูลอิสระทำให้เกิดโรคมะเร็งได้จริงหรือ?
โรคมะเร็ง มักจะเกิดขึ้นจากการกลายพันธุ์ของเซลล์ในร่างกาย ที่เกิดการเจริญเติบโตอย่างไม่สามารถควบคุมได้ของเซลล์ อนุมูลอิสระนั้นจะทำให้เกิดความเสียหายต่อเซลล์ DNA และส่งผลให้เกิดยีนที่สร้างโปรตีนที่ไม่สามารถใช้งานได้ขึ้นมา หลังจากนั้นร่างกายก็จะเกิดการสร้างยีนที่ทำหน้าที่ในการซ่อมแซม DNA ที่เสียหายเกินกว่าจะสามารถฟื้นฟูตัวเองได้จากกระบวนการการตายของเซลล์ ยีนเหล่านี้จะช่วยเพิ่มการเจริญเติบโตของเซลล์ จนอาจนำไปสู่การเกิดเซลล์มะเร็งได้ในที่สุด

เราสามารถปกป้องร่างกายจากอนุมูลอิสระได้อย่างไร?
สิ่งสำคัญที่จะช่วยต่อต้านการเกิดอนุมูลอิสระ ก็คือสารต้านอนุมูลอิสระที่เราสามารถพบได้ทั่วไป ไม่ว่าจะเป็นในอาหาร เครื่องสำอาง หรืออาหารเสริมต่างๆ สารต้านอนุมูลอิสระนี้ก็คือโมเลกุลชนิดหนึ่ง ที่สามารถช่วยลดการสร้างอนุมูลอิสระภายในร่างกาย และช่วยลดความเสียหายที่อาจจะเกิดขึ้นจากอนุมูลอิสระได้

สารต้านอนุมูลอิสระ (antioxidants) ชนิดต่างๆ ได้แก่
• วิตามินซี

• วิตามินเอ

• ซีลีเนียม

• เบตาแคโรทีน

• ฟลาโวนอยด์ (Flavonoids)

• โอเมก้า 3

• ไลโคปีน (Lycopene)
สารเหล่านี้สามารถพบได้ทั่วไปตามอาหาร ไม่ว่าจะเป็น ผัก ผลไม้ เนื้อสัตว์ อาหารทะเล ถั่ว และธัญพืชต่างๆ เช่น ในมะเขือเทศก็มีสารไลโคปีนสูง หรือในแครอทก็มีสารเบตาแคโรทีนสูง เป็นต้น